• Home
  • Blogs
  • Navigating by touch through the sea ice

Navigating by touch through the sea ice

by Jim Mayer Blog

“Speed?” questions the Officer of the Watch, not taking his eyes off the random pattern of floes and leads ahead. “3.6 knots” replies the helmsman. Ice navigation is not to be rushed. “Ok, Rudder Port 10 degrees” he orders.
Navigating by touch through the sea ice

Schip: m/v Ortelius

Regio's: Arctis

Bestemmingen: Groenland, Spitsbergen

Navigating by touch through the sea ice

Navigating by touch through the sea ice 

Ships should glide smoothly through calm waters, but our Greenland expedition ship Ortelius is shuddering and wiggling as she navigates through the calm but frozen waters between Svalbard and the islands. We’re on the North Atlantic Odyssey, a voyage which begins in continental Europe and ends close to the North Pole in Svalbard. On board are 115 keen passengers. To be precise, most of the guests are currently on the outer decks, cameras in hand, as sea ice is special.

 

A passenger takes picture of the sea ice

 

Spell-bound by the frozen ocean

“I looked out at the ice this morning and I felt so at home” Mick Brown, a veteran guide and naturalist remains spell-bound by the frozen ocean. “It’s wonderful to be back – such a great feeling”. There was no need for an alarm clock this morning, the change in movement of the ship was all that was required to get us out of bed. The bow lifts as it comes into contact with a floe of ice, one can feel the deck rise underfoot. As Ortelius pushes the floe aside she lists almost imperceptibly before settling down again to an even keel.  Heavier flows result a little shuddering following by a gentle vibration that ripples along the decks. There is the occasion sharp jolt if the ship hits a solid floe square on.

Careful, skilful navigation

“Speed?” questions the Officer of the Watch, not taking his eyes off the random pattern of floes and leads ahead. “3.6 knots” replies the helmsman. Ice navigation is not to be rushed. “Ok, Rudder Port 10 degrees” he orders. Taking advantage of the open patches of water – known as leads – the vessel zig-zags towards the north. The log book entry for this hour says it all: ‘various courses’.

Sound, as well as movement, indicates to anyone still below decks that we’re in the ice. The floes scrape along the side of the hull, grinding, juddering, and crackling as they go. Harder, glacial lumps of ice make the most noise. Sailors of old gave them the name growlers, which is still used today.

 

Captain Barria, navigating

 

The Ice Lung

The Arctic Ocean freezes in the winter and currents move that ice southwards along the east coast of Greenland. Our Arctic trip has taken us right up to the fringe of that ice. It’s relatively soft, one year old ice, around one meter thick. Oceanic swells meeting the ice cause a rise and fall among the floes. Pytheas the Greek, the first man to record his impressions of sea ice around 350 BCE referred to this as the ‘’ice lung”. The floes hiss and breathe as they rub against one another.  The frozen sea has a mysterious quality. Pytheas wrote of those places where land properly speaking no longer exists, nor sea nor air, but a mixture of these things, a link between all these elements, on which one can neither walk nor sail. It is a shame that Pytheas’s original texts have been lost, we only have descriptions of his words and findings.

 

Very open drift ice, one year old

 

Home to phytoplankton, essential for all arctic animals

Although it might seem dead, the ice lung provides life. It is an active habitat, home to pagophilic – ice loving – wildlife.  So far today we’ve ticked off a hooded seal and a pomarine skua. We are keeping our eyes open for harp seals, which can gather in their thousands on this margin.  Where floes are upturned they expose a dirty brown underside: this is the growth of phytoplankton, the nucleus of the arctic food web, food-fuel for the rest of the fauna, beginning with zoo-plankton. In turn, this feeds the fish that sustain the seals which are hunted by the king of the sea ice – the Polar Bear.  Now, where are my binoculars?

 

Expedition Leader Jan Belgers, on the lookout for wildlife

Interessant? Deel uw waardering:

Gerelateerde reizen

Noord Spitsbergen, het Arctische vroege voorjaar, Pasen special

Begeef je op een reis naar een Arctisch dierenparadijs

NOO14-20. Het voorjaar zit aan het einde van de Arctische winter al in de lucht. Hoewel het klimaat nog volop winters is (met sneeuw bedekte bergen en kustgebieden, met temperaturen van rond de -10 graden Celsius) zijn veel pooldieren al aanwezig. Het is nu een goede tijd om het poolgebied in zijn meest Arcti...

s/v Noorderlicht

s/v Noorderlicht

Reisdatum:

10 apr. - 18 apr., 2020

Prijs:

3600 USD

Noord Spitsbergen, het Arctische vroege voorjaar

Begeef je op een reis naar een Arctisch dierenparadijs

NOO15-20. Het voorjaar zit aan het einde van de Arctische winter al in de lucht. Hoewel het klimaat nog volop winters is (met sneeuw bedekte bergen en kustgebieden, met temperaturen van rond de -10 graden Celsius) zijn veel pooldieren al aanwezig. Het is nu een goede tijd om het poolgebied in zijn meest Arcti...

s/v Noorderlicht

s/v Noorderlicht

Reisdatum:

18 apr. - 25 apr., 2020

Prijs:

3150 USD

Alpine Peaks of Spitsbergen, Ski & Sail

Klim besneeuwde alpine bergen en ski naar beneden

RVR17-20. Het ski & Sail programma is slechts voor ervaren ski-bergsporters die de technieken beheersen om in besneeuwd alpien terrein veilig te kunnen stijgen en afdalen. Een typische ski dag houdt ski-beklimmingen in van bergtoppen van tussen de 700 – 850 meter hoogte (vanaf zeeniveau) om daar vanaf te skië...

s/v Rembrandt Van Rijn

s/v Rembrandt Van Rijn

Reisdatum:

1 mei - 8 mei, 2020

Prijs:

op aanvraag

Alpine Peaks of Spitsbergen, Ski & Sail

Klim besneeuwde alpine bergen en ski naar beneden

RVR18-20. Het ski & Sail programma is slechts voor ervaren ski-bergsporters die de technieken beheersen om in besneeuwd alpien terrein veilig te kunnen stijgen en afdalen. Een typische ski dag houdt ski-beklimmingen in van bergtoppen van tussen de 700 – 850 meter hoogte (vanaf zeeniveau) om daar vanaf te skië...

s/v Rembrandt Van Rijn

s/v Rembrandt Van Rijn

Reisdatum:

8 mei - 15 mei, 2020

Prijs:

op aanvraag

Noord Spitsbergen, Arctische lente, Hike & Sail

Verken de kusten en zeeën van een verbazingwekkend Arctisch eiland

RVR19-20. Aan het einde van de lange Arctische winter zit het voorjaar al in de lucht. Hoewel het klimaat nog volop winters is (met sneeuw bedekte bergen en kustgebieden, met temperaturen van rond de -10 graden Celsius) zijn veel pooldieren al aanwezig. Het is nu een goede tijd om het poolgebied in zijn meest...

s/v Rembrandt Van Rijn

s/v Rembrandt Van Rijn

Reisdatum:

15 mei - 22 mei, 2020

Prijs:

3150 USD