Hoe een katholieke heilige een Arctische elf wordt
Kerstmis wordt over de hele wereld op talloze manieren gevierd en bij bijna al deze manieren is de historische figuur van Sinterklaas betrokken.
Die oorspronkelijk niets met Kerstmis te maken had.
In Nederland, waar wij gevestigd zijn, is Sinterklaas technisch gezien een viering van de feestdag van Sinterklaas op 6 december, terwijl Kerstmis, zoals de naam al aangeeft, bedoeld is om de vermeende geboorte van Christus op 25 december te vieren.
Maar in Groot-Brittannië en vooral in de Verenigde Staten zijn zowel Kerstmis als Sinterklaas meer uitgerekt, aangepast en opgelapt dan je oudste kersttrui.
Hier bespreken we een paar van deze evoluties, waarvan het adres van St. Nick op de Noordpool misschien wel de vreemdste is. (Nee, we geven het niet weg.)
Dionisius [Openbaar domein], via Wikimedia Commons
Ten eerste, hoe kan een Romeinse bisschop in slechts vijftien eeuwen een dikke elf worden?
Sint Nicolaas, een bisschop uit de vierde eeuw die leefde in de oude Romeinse stad Myra, nu Demre in Turkije, had de reputatie niet mollig of vrolijk te zijn, maar verdiende wel een langdurige reputatie op het gebied van liefdadigheid en het geven van geschenken.
Dit was natuurlijk de schakel die hem uiteindelijk met Kerstmis zou verbinden.
Nadat Nederlandse immigranten Sinterklaas (hieronder te zien) naar Amerika hadden gebracht, begonnen verschillende literaire werken zowel het personage als Kerstmis in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten te veranderen.
Sander van der Wel uit Nederland [CC BY-SA 2.0], via Wikimedia Commons
Deze werken waren met name Washington Irving's A History of New York uit 1809, Charles Dickens' A Christmas Carol uit 1843, het anonieme gedicht Old Santaclaus with Much Delight uit 1821 en Clement Clark Moore's The Night Before Christmas uit 1823.
Boek na boek, gedicht na gedicht, werd Sint bekend om zijn magische slee, vliegende rendieren en liefde voor kinderen. Hij werd ook opgenomen in Kerstmis zelf, wat al voor de Middeleeuwen een oproerige feestdag was die vaak gepaard ging met openbare dronkenschap.
Maar hoe kwam de Noordpool in het spel? Was het gewoon de enige plek waar Sint en zijn luidruchtige bende in alle rust de hele nacht bierpong konden spelen?
Nou, dat is niet precies waarom hij daar terechtkwam...
Jonathan Meath [CC BY-SA 2.5], via Wikimedia Commons
Sinterklaas pakt zijn pijp en verhuist naar de Noordpool
De migratie van Sinterklaas naar de Noordpool is het meest direct te danken aan Thomas Nast, een Amerikaanse striptekenaar die tussen 1863 en 1886 33 kersttekeningen indiende bij Harper's Weekly magazine, waarvan er één een dorp met de naam "Santa Claussville, N.P." liet zien.
N.P., zoals je misschien al geraden hebt, staat voor de Noordpool.
Dit was geen willekeurige beslissing van Nast. In de jaren 1840 en 50 werd de publieke verbeelding in Europa en Amerika geprikkeld door een aantal geruchtmakende expedities naar de Noordpool, die op dat moment nog grotendeels onontdekt was.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Noordpool in het nieuws, de literatuur en de beeldende kunst van die tijd een bijna mythische status kreeg - met name de Noordpool, omdat niemand die zou zien totdat Robert Peary in 1909 de eer kreeg, hoewel zijn claim nog steeds wordt betwist.
Thomas Nast, voor Harper's Weekly [Openbaar domein], via Wikimedia Commons
Rendieren leven ook op de Noordpool en zoals The Night Before Christmas al had aangetoond, waren rendieren het favoriete vervoermiddel van St. Nick.
De derde en misschien wel meest overtuigende reden waarom Nast de Noordpool koos als St. Nicks thuis is omdat het daar het hele jaar door sneeuwt. En omdat sneeuw in een groot deel van de wereld een symbool is voor Kerstmis, leek de Noordpool een passend toevluchtsoord voor deze geseculariseerde kerstfiguur.
Maar ongeacht de redenen van Sint-Nicolks verhuizing, of die nu te maken hadden met avontuurlijke expedities, snelle rendieren of een elfenliefde voor sneeuw, wij vinden dat hij een uitstekende keuze heeft gemaakt door zich op de Noordpool te vestigen.
Dat zullen we hem zeker vertellen als we er de volgende keer zijn.